فرسودگی معلمان؛ بحران خاموش آموزش 

عصرایران ؛ مهستا هفت شایجانی (کارشناس علوم تربیتی) - فرسودگی شغلی معلمان، برخلاف بسیاری از بحران‌های آموزشی، آرام و بی‌صدا پیش می‌رود؛ بدون هشدارهای رسمی و بدون دیده‌شدن در آمارهای روزمره. این معضل خاموش، امروز نه‌تنها در کلاس‌های پرجمعیت و کمبود نیروی انسانی، بلکه در سایه تعطیلی‌های مستمر مدارس به دلایل مختلف، ابعاد تازه‌ای به خود گرفته است.

افزایش فشار کاری، کمبود معلم و تحمیل مسئولیت‌های متعدد غیرآموزشی، بسیاری از معلمان را به مرز خستگی مزمن رسانده است. در کنار این عوامل، تعطیلی‌های پی‌درپی مدارس—از آلودگی هوا و کمبود انرژی گرفته تا شرایط جوی و تصمیم‌های اضطراری—نظم آموزشی را بر هم زده و بار روانی مضاعفی بر دوش معلمان گذاشته است. معلمانی که ناچارند مدام میان آموزش حضوری و غیرحضوری جابه‌جا شوند، با بی‌ثباتی کاری و سردرگمی آموزشی مواجه‌اند.

این تعطیلی‌ها، برخلاف تصور رایج، به معنای کاهش فشار کاری معلمان نیست. تغییر مکرر برنامه‌ها، بازطراحی درس‌ها، جبران عقب‌ماندگی آموزشی و پاسخ‌گویی به انتظارات خانواده‌ها، حجم کار معلمان را افزایش داده است. بی‌برنامگی ناشی از تعطیلی‌های ناگهانی، فرصت تمرکز و آرامش روانی را از معلمان گرفته و احساس فرسودگی و بی‌انگیزگی را تشدید کرده است.

پیامدهای این وضعیت، مستقیماً در کیفیت آموزش نمود پیدا می‌کند. معلم خسته و بی‌انگیزه نمی‌تواند آموزش اثربخش و پیوسته ارائه دهد. گسست‌های مکرر در فرآیند یادگیری، ارتباط آموزشی را تضعیف کرده و کلاس درس را از پویایی لازم دور می‌کند؛ شرایطی که هم معلمان و هم دانش‌آموزان را فرسوده می‌سازد.
از منظر روانی، تعطیلی‌های مستمر حس بی‌ثباتی شغلی و بی‌قدری را در میان معلمان تقویت کرده است. وقتی برنامه آموزشی مدام تغییر می‌کند، تلاش‌های معلم ناتمام می‌ماند و احساس کنترل بر فرآیند تدریس کاهش می‌یابد. این وضعیت، به فرسایش انگیزه و کاهش رضایت شغلی دامن می‌زند.

با این حال، فرسودگی شغلی معلمان و آثار تعطیلی‌های مکرر مدارس، اغلب در سایه «عادی‌سازی بحران» نادیده گرفته می‌شود. فشارهای کاری به نام تعهد حرفه‌ای توجیه می‌شوند و آسیب‌های روانی، کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند. این بی‌توجهی، در بلندمدت بنیان‌های نظام آموزشی را با چالش جدی مواجه خواهد کرد.

اگر هدف، حفظ کیفیت آموزش و پایداری نظام تعلیم و تربیت است، چاره‌ای جز توجه جدی به شرایط کاری و روانی معلمان وجود ندارد. مدیریت هوشمند تعطیلی‌ها، ثبات‌بخشی به برنامه‌های آموزشی و حمایت واقعی از معلمان، ضرورتی انکارناپذیر است. معلمی که از آرامش و امنیت شغلی برخوردار باشد، می‌تواند آموزش را زنده نگه دارد؛ حتی در روزهایی که مدرسه تعطیل است.

هر چیزی در غرب وجود دارد، ایرانی‌ها مشابهش را خودشان ساخته‌اند

بیشتر بخوانید:

کمبود ۶۰۰۰ کلاس درس در سیستان وبلوچستان

نماینده مجلس: کلاس‌ های خالی از معلم تا هفته آینده تکمیل می‌شود

چطور « کلاس بی معلم » را به آموزش و پرورش گزارش دهیم؟

تماشاخانه

موج برکناری زنان متخصص در میراث فرهنگی ایران / غیر متخصصین همچنان بر صندلی قدرت نشسته‌اند

ببینید آتش‌سوزی‌های صنعتی و تجاری در ایران / طی یک ماه بیش از ۳ آتش‌سوزی / نشت گاز ، سهل‌انگاری یا عمدی؟

فیلم های دیگر